لیومیومای مجرای ادراری در زنان یافته نادری می باشد که تاکنون تنها 40-35 مورد از آن گزارش شده است. در این گزارش یک زن جوان 20 ساله معرفی می شود که با توده بدون درد در وستیبول واژن، آمیزش دردناک، سوزش ادرار و سابقه دو بار احتباس ادراری مراجعه نمود. در بررسی های بالینی، تصویرنگاری (سونوگرافی و MRI) و سیستوسکوپی، این توده در اطراف مسیر مجرای ادرار کاملا به داخل مثانه برجستگی پیدا کرده بود. مطالعات هیستوپاتولوژیک، حاکی از لیومیومای مجرا بود و بعد از جراحی و حذف کامل آن تمام علایم بیمار از بین رفت.

انسداد مجرای اشکی مادرزادی (CNLDO) در شیرخواران شایع بوده و تقریبا 6 درصد از آن ها را مبتلا می کند. کودکان مبتلا، اغلب ترشحات موکوییدی و اشک ریزش دارند. پنجاه درصد از موارد CNLDO خود به خود تا شش ماهگی و تقریبا نود درصد از موارد تا یک سالگی رفع می شوند.CNLDO در حدود یک سوم موارد دوطرفه می باشد. در درگیری یک طرفه، هر دو چشم به یک نسبت مبتلا می شوند. میزان ابتلا دختر و پسر برابر است. به طور شایع، جذب ناکامل غشاهای مجرای نازولاکریمال، عامل انسداد می باشد . هر نوع انسداد دیستال کیسه اشکی، موجب ایجاد ترشح و انسداد پروگزیمال آن، فقط باعث اشک ریزش می شود. به طور ناشایع CNLDO به سمت داکریوسیستیت یا حتی سلولیت پیش رفت می کند. CNLDO در سندرم داون شایع تر، 220 درصد است و در وضعیت های درگیری اسکلت میانی صورت مانند سندرم کروزون، سندرم آپرت، سندرم براکیواوکولوفاسیال، سندرم بلیزارد جانسون و سندرم تریچرکولینز شیوع بیش تری دارد.

انسداد مادرزادی مجرای اشکی یک اختلال شایع است که منجر به اشک ریزش و ترشحات موکویید از چشم می گردد. انسداد مادرزادی مجرای اشکی در 20 درصد از کودکان با سن کم تر از یک سال رخ می دهد و بیش تر این موارد بهبود می یابند. اما گاهی اوقات انسداد پایدار می ماند. بهبودی خودبخودی در سال اول با میزان بالایی روی می دهد. از درمان های آن می توان به روش های حمایتی، پروبینگ و شستشو، شکستن توربینه تحتانی، تکرار پروبینگ، انتوباسیون، داکریوسیستوپلاستی با بالون و اندوسکوپیک یا داکریوسیستورینوستومی خارجی (اکسترنال) اشاره کرد. هدف این مقاله، مروری بر مطالعاتی است که در مورد درمان انسداد مادرزادی مجرای نازولاکریمال صورت گرفته است.

انسداد اولیه یا ایدیوپاتیک مجرای نازولاکریمال یک سندرم با علت نامعلوم بوده و شایعترین علت انسداد این مجرا در بالغین می باشد. گفته می شود که التهاب به علت نامعلوم سبب فیبروز در مجرا و نهایتا انسداد آن می شود (1). این انسداد نه تنها سبب اشک ریزش از چشم بلکه عوارضی چون اختلال دید، ترشحات چرکی و مشکلات پوستی در گوشه داخلی چشم نیز می گردد (2،1). از روشهای جراحی داکریوسیستورینوستومی، داکرپوسیستوپلاستی با استفاده از بالون، کارگزاری لوله سیلیکون یا پلی یورتان در مجرای اشکی و پروبینگ جهت درمان این بیماری استفاده می شود (7،6،5،4،3) بجز پروبینگ اکثر روشهای ذکر شده نیازمند بیهوشی عمومی و وسایل تجهیزات خاص می باشند. پروبینگ علاوه بر اینکه نیاز به امکانات خاصی ندارد، دارای فوایدی چون انجام راحت و سریع، بی خطر بودن، قابلیت انجام با بی حسی موضعی، مقرون به صرفه بودن، عدم احتیاج به بستری کردن بیمار و نداشتن تاثیر بر روی نتایج جراحی های بعدی نیز می باشد (7،1). البته نتایج حاصل از پروبینگ مانند عمل، به علت ترومایی که ایجاد می کند، می تواند با تحریک و فعال سازی فیبروبلاستها سبب انسداد مجدد مجرای اشکی بشود. لذا استفاده همزمان از میتومایسین می تواند مانعی برای بروز این مساله باشد. جهت بررسی تاثیر پروبینگ همراه با شستشوی مجرای اشکی با میتومایسین بر روی انسداد مجرای اشکی بالغین مطالعه ای (Interventional case series) بر روی 19 چشم از 14 بیمار (10 نفر مرد و 4 نفر زن) با میانگین سنی 17.4±42.1 سال انجام گردید. در صورت وجود هر کدام از شرایط زیر بیماران وارد مطالعه نشدند: آبریزش از تولد (انسداد مادرزادی مجرای اشکی)، آبریزش ناشی از کانالیکولیت هرپس، موکوسل کیسه اشکی، ترومای قبلی، انجام اعمال جراحی قبلی بر روی مجرای اشکی، بیماریهای داخل بینی، نئوپلاسم کیسه اشکی، اشک ریزی رفلکسی، قرارگیری غیرطبیعی پانکتوم، اکتروپیون، داشتن علایم خفیف (آبریزش در محیط سرد)، مالفورماسیون های مجرای اشکی یا کانال استخوانی، آبریزش ناشی از غیرطبیعی قرار گرفتن پلکها.

این دو مقاله به یکی از شایع ترین اعمال جراحی در چشم پزشکی که از سال ها قبل مورد استفاده بوده است، پرداخته اند.ضمن قدردانی از زحمات نویسندگان مقالات، نکاتی چند در نقد مقالات فوق به نظر خالی از فایده نمی رسد .

سابقه و هدف: با توجه به شایع بودن انسداد مادرزادی مجرای اشکی و تناقضاتی که در مورد نقش زمان اولین میل زدن و سایر عوامل با موفقیت آن وجود دارد؛ به منظور تعیین میزان موفقیت میل زدن مجرای اشکی- بینی و نقش عوامل مختلف بر آن، این تحقیق بر روی کودکان کم تر از 5 سال با انسداد مادرزادی مجرای اشکی - بینی در بیمارستان فارابی تهران طی سال های 1377-79 انجام پذیرفت. مواد و روش ها: تحقیق به روش کارآزمایی بالینی بر روی 207 چشم از 161 بیمار انجام شد. بیماران تحت عمل جراحی میل زدن همراه با شستشوی مجرای اشکی قرار گرفتند. رفع کامل علایم اشک ریزش و ترشح در چشم درگیر به طوری که منجر به عمل جراحی مجدد نشود، طبق تعریف، بهبود محسوب گردید. نتایج با آزمون های Chi-square و Mantel-Haenszel مورد قضاوت آماری قرار گرفتند. یافته ها: تعداد 27 چشم از مطالعه حذف و تحقیق بر روی 180 چشم از 139 بیمار انجام شد. میزان بهبود کلی در تمام سنین، 82.9 درصد بود که این میزان از 50 تا 100 درصد در گروه های سنی مختلف، متفاوت بود. سن بیمار، نوع انسداد مجرای اشکی- بینی و وضعیت کانالیکول با میزان بهبود دارای ارتباط آماری بودند (P<0.05). نتیجه گیری و پیشنهادها: میزان بهبود ناشی از اولین میل زدن مجرای اشکی در انسداد مادرزادی مجرای اشکی - بینی در کودکان کم تر از یک سال بسیار عالی است. اگر چه این میزان در کودکان 1-5 سال کاهش می یابد ولی هم چنان خوب است و به عنوان اولین قدم جراحی در درمان این کودکان با انسداد مادرزادی مجرای اشکی توصیه می شود و نیز پیشنهاد می گردد میزان بهبود خودبه خود مجرای اشکی در صورت عدم اندیکاسیون درمان تا یک سالگی بررسی شود.

کیست مجرای نازوپالاتین، شایع ترین کیست غیر ادنتوژنیک رشدی – تکاملی حفره دهان است و 10 درصد از کیست های فکی را تشکیل می دهد. این کیست از بقایای اپیتلیوم مجرای نازوپالاتین منشا می گیرد. اکثر این کیست ها بدون علامت بوده و در صورت وجود علایم، شایع ترین علامت، تورمی کوچک در خلف پاپیلای کام می باشد که نسبت به خط وسط همیشه به صورت متقارن قرار نمی گیرد. میزان عود این ضایعه 2 درصد می باشد. در این گزارش، مردی 21 ساله اهل اهواز معرفی می شود، که شکایت اصلی وی بی حسی، لق شدگی دندان های قدامی، تورم داخل دهانی و غیر قرینگی در صورت بود. در معاینه بالینی تورم بدون درد، در خط میانی کام سخت و وستیبول باکال، پوشیده شده با مخاط نرمال، لق شدگی و انحراف مزیالی تاج دندان-های سانترال اینسایزور مشاهده شد. تصویربرداری پانورامیک، اکلوزال کراس سکشنال فک بالا، پری اپیکال دندان های قدامی فک بالا و توموگرافی کامپیوتری (CT)، رادیولوسنسی تک حفره با حدود مشخص، منظم و کورتیکال را در قدام فک بالا نشان داد.از ضایعه بیوپسی به عمل آمد و تشخیص پاتولوژی نهایی، «کیست مجرای نازوپالاتین» بود. بنابراین در صورت وجود رادیولوسنسی تک حفره در قدام فک بالا، کیست مجرای نازوپالاتین را باید به عنوان یک تشخیص افتراقی مدنظر قرار داد. بررسی هیستوپاتولوژی ضایعه، ما را به تشخیص صحیح نایل نموده و از درمان های غیر ضروری بی نیاز می گرداند.

انسداد مادزادی مجرای اشکی شایع ترین علت اشک ریزش اطفال است. درمان و سیر بیماری مورد اختلاف نظر است. برخی درمان طبی و برخی دیگر عمل جراحی زودرس را توصیه می کنند. این مطالعه یک کارآزمایی بالینی است که بر روی 137 چشم مبتلا به انسداد مادرزادی مجرای اشکی انجام شد. کودکان مبتلا دو ماه قبل از انجام عمل سونداژ مجرای اشکی، تحت درمان طبی با آنتی بیوتیک موضعی و ماساژ مجرای اشکی قرار گرفتند. تشخیص بهبودی با شرح حال معاینه و انجام تست ناپدیدشدن رنگ فلورسئین صورت گرفت. میزان موفقیت عمل جراحی در کل افراد 71.4 درصد، کودکان زیر 6 ماه 94.4 درصد، زیر یکسال 92درصد، زیر 18ماه 88.76 درصد بود. میزان موفقیت در کودکان بالای 18 ماه 51.7 درصد و بالای 24 ماه 48.6 درصد بود. نتایج این مطالعه حاکی است که بین سن کودک و میزان موفقیت عمل سونداژ مجرای اشکی ارتباط منفی وجود دارد بطوری که میزان موفقیت در کودکان زیر 12 ماه تقریبا دو برابر کودکان بالای 24 ماه است و بهتر است کودکان کمتر از 12 ماه در صورت عدم پاسخ به درمان طبی، بصورت زودرس تحت عمل سونداژ مجرای اشکی قرار گیرند.

هدف: تعیین نتایج طولانی مدت پروبینگ در بالغین مبتلا به انسداد کامل مجرای اشکی.روش پژوهش: بیمارانی که با سن بیش از 20 سال طی سال های 1390 تا 1392 با شکایت اشک ریزش به درمانگاه بیمارستان لبافی نژاد مراجعه کرده بودند، مورد بررسی های اولیه قرار گرفته و در صورت تایید انسداد کامل مجرای اشکی، کاندید انجام جراحی مجرای اشکی(DCR) شدند. قبل از جراحی برای تمام بیماران پروبینگ صورت گرفت و مواردی که پروبینگ در آن ها موفقیت آمیز بود، برای ورود به مطالعه انتخاب شدند. بیماران طی هفته اول، ماه های اول و ششم و سال اول از نظر بهبود علایم سابژکتیو و ابژکتیو مورد بررسی و معاینه قرار گرفتند.یافته ها: تعداد 65 نفر مبتلا به انسداد مجرای اشکی که برای عمل جراحی DCR ارجاع شده بودند، تحت عمل پروبینگ قرار گرفتند. 41 بیمار بعد از پروبینگ و شستشوی مجرای اشکی، مایع را در حلق احساس کرده و وارد این مطالعه شدند. میزان موفقیت کلی (موفقیت کامل و نسبی) در 28 نفر (68.3 درصد) در هفته اول مشاهده شد که به ترتیب در ماه ششم و سال اول 51.2 درصد و 43.9 درصد بود. بیش ترین میزان شکست بین هفته های اول و ماه ششم رخ داد (P=0.016).نتیجه گیری: پروبینگ مجرای اشکی در بالغین مبتلا به انسداد مجرای اشکی با احتمال موفقیت نسبتا خوب (43.9 درصد)، یک راه جایگزین جراحی DCR برای بیمارانی می باشد که ممانعتی برای بیهوشی عمومی داشته و یا تمایلی به انجام جراحی DCR ندارند.